3.    Effect van de media

3.1.        Sociale identiteit

 

“Je vais rendre aux Français la fierté de la France. Je veux en finir avec la repentance qui est une forme de haine de soi et la concurrence des mémoires qui nourrit la haine des autres.“

 

Nicolas Sarkozy[i]

________________________

 

 

De lezers, luisteraars, kijkers, surfers, in het kort: het ‘publiek’ zal de verhalen absorberen. We halen er zowel bewust als onbewust informatie uit. We gaan onze mening vormen omtrent onze omgeving.

De media zullen aldus bijdragen aan het vormen van onze sociale identiteit, door Tajfel gedefinieerd als het deel van onze persoonlijkheid dat zich uit als het behoren tot een groep (dit in tegenstelling tot de persoonlijke identiteit). Ze zullen bijdragen aan het collectief geheugen, en welke informatie snel kan opgehaald worden.Het collectief geheugen is niet uniform verdeeld over elke gemeenschap. In tegendeel, we kunnen die voorstellingen van het verleden associëren aan de verschillende groepen in de maatschappij, niet aan de maatschappij als geheel.[ii]

Het collectief geheugen heeft 4 identificerende functies:[iii]

  • Definitie van de identiteit

Dit gebeurt op verschillende hiërarchische niveaus: we zijn bijvoorbeeld Gentenaar, Vlaming en Belg. De Vlaamse identiteit is niet identiek aan de Belgische of, op hetzelfde hiërarchisch niveau: Vlaanderen en Wallonië. Elke groep kijkt op haar eigen manier terug naar gebeurtenissen in de geschiedenis. De identiteit is in dit opzicht niet stabiel. Ze fluctueert in functie van de context en van hoe eenvoudig bepaalde herinneringen  opgehaald kunnen worden.

  • Valorisatie van de identiteit

Volgens de theorie van de sociale identiteit[iv] opereert de identiteit door sociale vergelijking: de waarde van een groep laat zich meten door te vergelijken met andere groepen en resulteert in een zelfbeeld. De ‘morele’ en ‘immorele’ daden, de successen en de catastrofen van een groep dragen bij tot het waardeoordeel dat we er aan koppelen. 

  • Rechtvaardiging van de acties van een groep

Naarmate we een keuze maken in de manier waarop we het verleden voorstellen, streven we er naar om onze acties in het verleden, het heden en de toekomst te legitimiseren. Oud-kolonialen die geïnterviewd werden door Liceta en Klein[v] rechtvaardigden hun acties door te wijzen op de noodzaak de infrastructuur van het land te moderniseren.

  • Collectieve mobilisatie

Het verleden kan een effectief middel bieden aan machthebbers om een massa te mobiliseren. Lumumba sprak in de decoloniseringsperiode van Kongo de Congolezen aan over de strijd tegen het kolonialisme, de Belgen vertelde hij hoe belangrijk het is om de relaties niet te laten stuklopen. Dit was noodzakelijk om een stabiel en coherent beleid te kunnen voeren met steun van beide groepen.

Het valt op te merken dat, in het streven naar een sterk Europa, Duitsland en Frankrijk een gemeenschappelijke geschiedenis geschreven hebben.[1]



[1] Op vraag van Gerhard Shröder en Jaques Chirac: Le Quintrec, G. et Geiss, P. (2006) Manuel d’histoire franco-allemand : L’Europe et le monde depuis 1945, Paris : Nathan



[i] Nicolas Sarkozy, eerste publieke verklaring na verkozen te zijn als President van Frankrijk, 6 mei 2007, salle Gaveau, Parijs http://elections2007.lavoixdunord.fr/2007/05/06/la-declaration-de-nicolas-sarkozy/

[ii] Laurent Liceta, Olivier Klein en Raphaël Gély, Mémoires des conflits, conflits de mémoires (reconcilliation), Social Science Information sur les Sciences Sociales, Volume 46, No4, Dec 2007, Sage Publications, p  566

[iii] Licata, L. & Klein, O. (2005) ‘Regards croisés sur un passé commun : ancien colonisés et anciens coloniaux face à l’action belge au Congo’ in M. Sanchez-Mazas et L. Licata (eds) L’autre : regards psychosociaux, p 241-78. Grenoble : Presse Universitaires de Grenoble.

[iv] Tajfel & Turner (1986) ‘The Social Identity Theory of Intergroup Behaviour’, in S. Worchel et W.G. Austin (eds) The Psychology of Intergroup Relations, p 7-24. Chicago : Nelson Hall.

[v] Licata & Klein (2005) ‘Regards croisés sur un passé commun : ancien colonisés et anciens coloniaux face à l’action belge au Congo’ in M. Sanchez-Mazas et L. Licata (eds) L’autre : regards psychosociaux, p 241-78. Grenoble : Presse Universitaires de Grenoble.

 

Terug naar vorige pagina                                              Terug naar de inhoudsopgave                                                    Naar de volgende pagina

                                                                                                 Terug naar de startpagina