1.2.         Taal als instrument van de macht

 

“The force of the newspaper is the greatest force in civilization. Under republican government, newspapers form and express public opinion. They suggest and control legislation. They declare wars. They punish criminals, especially the powerful. They reward with approving publicly the good deeds of citizens everywhere. The newspapers control the nation because they represent the people.”

 

William Randolph Hearst[i]

________________________

 

 

Al in bijbelse tijden kende men de macht van communicatie, en wist men hoe taal te gebruiken om ideeën over te brengen op de massa. De teksten die flirten met mythe en geschiedenis beschrijven levens van oproerkraaiers. De profeten zijn stuk voor stuk mensen die hun ideeën fantastisch konden verwoorden en zo een massa op de been kregen.

Een mooi voorbeeld vinden we als Isaiah zich kritisch richt tot de koning van Babilon[1] in de enige bijbelse passage die Lucifer vermeldt: [ii]

 

“12. U bent nu uit de hemel gevallen, morgenster, zoon van de dageraad![iii] U bent op de aarde neergeveld, hoewel u vele volkeren op aarde overwon.

 16. Allen die zich daar bevinden, zullen u aanstaren en vragen: "Kan dit degene zijn die de aarde en de koninkrijken van de wereld op hun fundamenten deed schudden?

 17. Kan dit degene zijn die de wereld in een woestijn herschiep, die steden met de grond gelijk maakte en niet het minste medelijden had met zijn gevangenen?" [iv]

 

Plato beweerde in zijn Phaedrus nog dat de profeten niet logisch hoefden te redeneren omdat hun daden rechtstreeks ingegeven waren door God, en zij slechts een medium waren. Nu beschouwen we de massacommunicatoren op wetenschappelijke wijze en gaan na hoe taal gebruikt wordt. We lezen de teksten als een unieke blik op diplomatiek-religieuze procedures[2] en het gevaar van oproerkraaiers op de stabiliteit van de maatschappij in de oudheid.[v]

 

Het staat vast dat de eerste microglobalisering van de grote rijken (vanaf ca. 3000 jaar geleden) enkel mogelijk was door een netwerk van informanten in de aanpalende gebieden. Die werden door huwelijken aan een centrale machthebber gebonden.[3]

Later maakten ze gebruik van een religieus netwerk om nieuwsberichten de wereld in te sturen. Het waren momenten waarop een grote groep samen was, en nieuws, zoals de dood van een vorst of het aanstellen van een nieuwe heerser, werd mondeling gemeld.

 

Men begreep al snel dat behalve de verspreiding van informatie ook de censuur belangrijk is. Niet enkel om het monopoly op kennis van de machthebber te beveiligen, maar ook om de cultuur van de bevolking te vrijwaren van vreemde invloeden. Dit had een directe invloed op de opvatting hoe een staat diende georganiseerd te worden. Volgens de klassiek Griekse opvatting was de ideale polis op enkele kilometers van de kust gelegen. Zodanig dat handel mogelijk was, maar niet te dicht bij de kust om de invloed van vreemde handelaren en zeelieden te beperken. Op deze wijze kon het eigen politieke en culturele karakter van de polis het best gevrijwaard worden.[vi]

 

 

Men begon taal bewust te gebruiken om een gemeenschap te beïnvloeden. De mens groeide uit tot (massa) communicator.



[1] Vermoedelijk Nebuchadnezzar (c 630-562 VOT) die regeerde van ca. 605 VOT tot zijn dood.

[2] Een dramatisch voorbeeld vinden we als Jephthah, de zoon van een prostituee (Richtere 11:1), aanvoerder wordt van een leger en na een grootse overwinning op 20 steden zich aan zijn eed diende te houden en zijn enig kind moest offeren. Het kind aanvaard nederig haar lot en vraagt slechts een respijt van twee maanden zo dat zij met haar vriendinnen “de bergen [kan] intrekken om daar te rouwen, omdat ik zo jong ben en ongetrouwd.” Richtere 11:37 1988 IBS vertaling.

[3] Ondersteund door investeringen in ruil voor betaalde taksen, een politiek van manipulatie om lokale machthebber tegen elkaar op te zetten en, waar nodig militair vertoon.



[i] William Randolph Hearst zoals geciteerd in Gerald F. Linderman, The Mirror For War: American Society and the Spanish-American War, Ann Arbor: University of Michigan Press, 1974, pp. 165-166, van een gesigneerd editoriaal in de Journal op September 25, 1898.

[ii] Isaiah 14:12-17 www.biblegateway.com 1988 IBS vertaling.

[iii] Letterlijk vertaald van het Hebreews ”Heylel ben shahr”, waarvan de Latijnse vertaling “Lucifer” is.

[iv] De ironie wil dat deze passage in Isaiah in de volksmond de duivel (haSatan, de tegenstander), Lucifer, introduceert, daar waar eerder Isaiah juist het monotheïsme introduceert. Hij bevestigd dat er slechts één God is, die zowel voor licht als donker, goed als slecht verantwoordelijk is. Isaiah leefde en profeteerde vermoedelijk in het Midden van de 6de eeuw VOT, waar de regerende religie het Zoroastrianisme was. De Perzen geloofden dat er twee strijdende goden waren, een god van het licht en een god van de duisternis. Isaiah zei: “So that they may know, from east to west, That there is none but Me. I am the Lord, and there is none else, I form light and create darkness, I make order and create bad. I the Lord do all these things.” – Isaiah 45:6-7.

Opmerking betreffende de vertaling: de 1985 Jewish Publication Society (JPS) vertaling van die passage leest:”I make weal and create woe '– I the Lord do all these things.” Maar ‘weal’ and ‘woe’ zijn onbekende termen in moderne oren. Het Hebreeuwse woord voor ‘weal’ is shalom, conventioneel vertaalt als ‘vrede’, maar letterlijk betekent het ‘harmonie’ of ‘cosmos’. Het Hebreeuwse woord voor ‘woe’ is ra, dat in Genesis 2:9, JPS vertaald is als ‘slecht’ (“the tree of knowledge of good and bad”). Dus, de spanning ligt tussen “goed” en “slecht” of tussen “cosmos” en “chaos” – Zie Rabbi Neil Gilleman, The Jewish Approach to God, p 12-13 en eindnoot 3, p 147

[v] Paul Johnson A History of the Jews, 1987, p 46 en p 68-69

[vi] Marc Cogen, Handboek Internationaal Recht, Derde Uitgave 2003, p 49

 

Terug naar vorige pagina                                                   Terug naar de inhoudsopgave                                                    Naar de volgende pagina

                                                                                                  Terug naar de startpagina